خبرگزاری مهر، گروه بین الملل: از آغاز تجاوز نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران، نه‌تنها اهداف اعلامی این عملیات محقق نشد، بلکه به اذعان مقامات غربی و رسانه های آمریکایی، بن‌بست راهبردی و شکست‌های میدانی و سیاسی بر متجاوزان تحمیل شد. این جنگ که با حملات گسترده و کشتار غیرنظامیان از جمله دانش‌آموزان بی‌گناه آغاز شد، به‌سرعت ابعاد انسانی، امنیتی و اقتصادی گسترده‌ای پیدا کرد و واکنش‌های متفاوتی را در رسانه‌های بین‌المللی برانگیخت.
رسانه‌های جهان هر یک با رویکردهای خاص خود، تلاش کرده‌اند روایت این جنگ را شکل دهند؛ بررسی این بازتاب‌ها می‌تواند تصویری روشن‌تر از وضعیت واقعی جنگ و چشم‌انداز آن ارائه دهد.
رسانه های انگلیسی
مجله فورچون در گزارشی به قلم استیون جان نوشت جنگ ایران تاکنون نزدیک به ۲۰۰۰ دلار هزینه به هر خانوار آمریکایی تحمیل کرده و حملات تازه می‌تواند این رقم را بالاتر ببرد. بر پایه برآورد مارک زندی، اقتصاددان ارشد مودیز، حدود ۱۱۰۰ دلار از این هزینه از گرانی انرژی و حمل‌ونقل ناشی شده و بقیه از نرخ بهره بالاتر و سهمی از هزینه‌های نظامی؛ در مجموع ۲۶۵ میلیارد دلار در سطح کشور. هزینه نظامی آمریکا نیز از ۳۷.۵ میلیارد دلار برآورد ژوئیه به بیش از ۴۷ میلیارد دلار رسیده که بیش از ۲۹ میلیارد دلار آن صرف جایگزینی مهمات شده است.
به نوشته فورچون، در ۸ اکتبر ترامپ گفته بود پیش از انتخابات به ایران حمله نمی‌کند، اما در ۲ نوامبر، یک روز پیش از انتخابات، آمریکا به جزیره قشم حمله کرد. گیلبرت متکالف از دانشکده مدیریت MIT می‌گوید این حملات احتمال واکنش ایران علیه کشتیرانی هرمز یا زیرساخت نفت و گاز منطقه را افزایش می‌دهد و قیمت نفت را در آستانه زمستان بالا نگه می‌دارد.
پس از پیروزی دموکرات‌ها، نفت برنت بیش از ۹ درصد کاهش یافت، اما متکالف می‌گوید این خوش‌بینی ممکن است کوتاه‌نظرانه باشد، زیرا ترامپ پس از انتخابات ممکن است فشار نظامی را افزایش دهد. جی‌دی ونس نیز گفت: «دلیل شکست ما جنگ است.
کانوورسیشن در تحلیلی به قلم مارکوس واگنر، استاد حقوق دانشگاه ولونگونگ، نوشت پیروزی گسترده دموکرات‌ها در انتخابات میان‌دوره‌ای، آنان را در موقعیت بهتری برای مقابله با برنامه‌های دونالد ترامپ، از جمله جنگ نامحبوب و پرهزینه علیه ایران، قرار داده است. با این حال، ترامپ می‌تواند هر قانونی برای پایان جنگ را وتو کند و دموکرات‌ها برای رد وتو به دو سوم آرا در هر دو مجلس نیاز دارند که حمایت شمار زیادی از جمهوری‌خواهان را می‌طلبد.
به نوشته این تحلیل، دموکرات‌ها سه گزینه اصلی دارند. نخست، تصویب قطعنامه پایان جنگ؛ کنگره در ژوئن چنین قطعنامه‌ای را تصویب کرد، اما آن را غیرالزام‌آور دانستند و ترامپ آن را نادیده گرفت. دوم، تحقیقات گسترده کنگره و احتمال استیضاح مقام‌های ارشد دولت، از جمله پیت هگست، وزیر دفاع؛ اقدامی که به گفته نویسنده زمان‌بر است و به پایان سریع جنگ منجر نمی‌شود.
سوم، استفاده از «قدرت کیف پول»: از ژانویه، هر دلار جدیدی که وزارت جنگ بخواهد هزینه کند باید به تصویب مجلس و سنا برسد و دموکرات‌ها می‌توانند در بودجه دفاعی شرط ممنوعیت هزینه برای خصومت با ایران بگنجانند. ترامپ می‌تواند این را وتو کند، اما در آن صورت حقوق همه نظامیان نیز مسدود می‌شود. دموکرات‌ها در ۲۰۰۷ همین راه را برای خروج از عراق آزمودند، اما جرج دبلیو بوش وتو کرد و دموکرات‌ها زیر فشار اتهام «رها کردن سربازان» عقب نشستند.
نویسنده می‌گوید امروز نیز چنین ریسکی وجود دارد. او می‌افزاید ترامپ پس از انتخابات نقش جنگ در شکست جمهوری‌خواهان را پذیرفت، اما گفت اگر لازم باشد دوباره همین کار را می‌کند؛ ونس نیز صریح‌تر گفت دلیل شکست «جنگ» بوده است. به باور نویسنده، پایان دادن به جنگ برای ترامپ اکنون «تحقیر» است، زیرا آمریکا نزدیک ۵۰ میلیارد دلار هزینه کرده و دستاورد ملموسی نداشته و ایران آموخته است که هرمز و باب‌المندب را می‌تواند کنترل کند. این هزینه‌ها از دوره ترامپ فراتر می‌رود و ممکن است نظم تک‌قطبی پس از جنگ سرد را پایان دهد؛ بزرگ‌ترین برنده شاید نه تهران، بلکه پکن باشد.
مجله تایم در گزارشی نوشت رهبران ایران پیروزی قاطع دموکرات‌ها در انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا را رد جنگ دونالد ترامپ علیه ایران خواندند. محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی، در شبکه‌های اجتماعی نوشت: «ملت ایران در میدان نبرد شکست راهبردی را به ترامپ تحمیل کرد» و آیت الله سید مجتبی خامنه‌ای گفت: «روند فروپاشی آمریکا شتاب گرفته است.»
محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس و مذاکره‌کننده ارشد ایران، نوشت: «وجدان یا هزینه زندگی، آمریکایی‌ها به جنگ نه گفتند و ما این پیام را تأیید می‌کنیم.» اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت خارجه ایران، خطاب به ترامپ گفت محاسباتش شکست خورده و مردم آمریکا پیام روشنی فرستاده‌اند.
به نوشته تایم، شکست سنگین جمهوری‌خواهان، شکاف‌ها بر سر جنگ ایران را عمیق‌تر کرده است؛ برخی قانون‌گذاران خواهان استیضاح پیت هگست، وزیر جنگ، هستند و توماس مسی گفته هفته آینده رأی‌گیری را در دستور کار قرار می‌دهد. یک جمهوری‌خواه نزدیک به کاخ سفید گفت هگست از ابتدا درباره زمان‌بندی و اهداف جنگ «یا صادق نبوده یا اشتباه کرده است». گزارش‌هایی نیز از بررسی جایگزینی او با ران دیسانتیس منتشر شده است. تایم می‌افزاید نتیجه انتخابات تضمینی برای پایان سریع جنگ نیست؛ ایران ممکن است در مذاکرات سخت‌تر شود.
آیت الله خامنه‌ای هشدار داد کسانی که گمان می‌کنند با امتیاز دادن می‌توان آمریکا را از خصومت بازداشت، «سخت در اشتباه‌اند». ویلیام فیگوروآ از دانشگاه خرونینگن گفت ایران اکنون دلیل بیشتری برای بازدارندگی هسته‌ای و دلیل کمتری برای اعتماد به مذاکره دارد.
رسانه های عربی
پایگاه خبری الغد در گزارشی نوشت: نتایج انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا و پیروزی دموکرات‌ها در انتخابات کنگره، دونالد ترامپ را با چالش تازه‌ای درباره ادامه جنگ با ایران روبه‌رو کرده است؛ چالشی که در کنار فشارهای اقتصادی و افزایش هزینه‌های زندگی در آمریکا، تصمیم‌گیری درباره آینده تقابل نظامی با تهران را پیچیده‌تر کرده است.
شکست انتخاباتی جمهوری‌خواهان فشارها بر دولت ترامپ را برای بازنگری در سیاست‌های نظامی خود افزایش داده است. این در حالی است که جنگ آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران طی ماه‌های گذشته با افزایش قیمت سوخت و هزینه‌های معیشتی همراه بوده و نارضایتی‌هایی را در میان افکار عمومی آمریکا ایجاد کرده است.
ترامپ با وجود اذعان به تأثیر جنگ با ایران بر شکست حزب جمهوری‌خواه، همچنان از تصمیم نظامی خود دفاع کرده است. این موضع نشان‌دهنده دشواری جمع میان محاسبات سیاسی داخلی و تلاش کاخ سفید برای حفظ تصویر قدرت و اقتدار در عرصه بین‌المللی است.
در شرایط کنونی، دولت آمریکا با سه گزینه اصلی روبه‌روست: ادامه عملیات نظامی محدود، حرکت به سمت توافق دیپلماتیک با تهران یا گسترش حملات علیه اهداف ایرانی. هر یک از این گزینه‌ها پیامدهای متفاوتی دارد. تشدید نظامی می‌تواند بار دیگر قیمت انرژی را افزایش دهد و فشار اقتصادی بیشتری بر آمریکا وارد کند؛ در مقابل، مسیر دیپلماسی نیز مستلزم امتیازاتی است که ممکن است با مخالفت بخشی از حامیان ترامپ مواجه شود.
با وجود پیروزی دموکرات‌ها در کنگره، رئیس‌جمهور آمریکا همچنان اختیارات گسترده‌ای در حوزه سیاست خارجی و نظامی دارد؛ بنابراین، نتیجه انتخابات به‌تنهایی به معنای پایان جنگ نیست.
با این حال، افزایش نظارت کنگره و فشارهای اقتصادی می‌تواند هزینه ادامه جنگ را برای کاخ سفید بالا ببرد و واشنگتن را به یافتن راهی برای خروج از بحران، بدون گسترش دامنه درگیری، سوق دهد.
روزنامه الخلیج امارات در یادداشتی نوشت: دولت دونالد ترامپ در حالی گزینه‌های مختلف برای مواجهه با ایران را بررسی می‌کند که هم‌زمان تحرکات نظامی آمریکا و تلاش‌های دیپلماتیک کشورهای منطقه برای جلوگیری از تشدید درگیری‌ها ادامه دارد.
ترامپ نشستی با مشاوران ارشد امنیت ملی خود برگزار کرد تا گزینه‌های پیش روی واشنگتن را بررسی کند. این گزینه‌ها شامل ازسرگیری حملات نظامی علیه ایران، ادامه فشارهای اقتصادی و دستیابی به توافقی از طریق مذاکره است.
در همین راستا، یک مقام آمریکایی اعلام کرده است که فرماندهی مرکزی ارتش آمریکا (سنتکام) مقدمات احتمالی ازسرگیری عملیات گسترده علیه ایران را تکمیل می‌کند، هرچند هنوز دستور جدیدی برای آغاز حملات دریافت نکرده است. همچنین تحرکات ناو هواپیمابر «تئودور روزولت» و حضور آن در سنگاپور، از دیگر تحولات نظامی مورد توجه واشنگتن است.
در مقابل، قطر و پاکستان تلاش می‌کنند با میانجیگری میان تهران و واشنگتن، از بازگشت جنگ جلوگیری کنند.
واشنگتن در شرایطی میان گزینه نظامی و دیپلماسی قرار گرفته که تلاش‌های میانجیگرانه منطقه‌ای و مواضع تهران می‌تواند بر مسیر تحولات آینده تأثیرگذار باشد.
پیروزی دموکرات‌ها در انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا و تسلط آنان بر مجلس نمایندگان و سنا، فشارهای سیاسی بر دولت دونالد ترامپ را افزایش داده است؛ اما این تحول لزوماً به معنای توقف جنگ با ایران یا تغییر فوری سیاست نظامی واشنگتن نیست. هدی رؤوف، نویسنده ایندیپندنت عربی، در این یادداشت تأکید می‌کند که نتایج انتخابات سوم نوامبر در شرایطی رقم خورد که جنگ با ایران، افزایش هزینه‌های زندگی، تورم و تعرفه‌های تجاری به عوامل نارضایتی رأی‌دهندگان آمریکایی تبدیل شده بودند. ترامپ نیز اذعان کرده است که جنگ یکی از عوامل شکست جمهوری‌خواهان بوده است.
به نوشته نویسنده، پیروزی دموکرات‌ها ابزارهای نظارتی بیشتری در اختیار کنگره قرار می‌دهد؛ از جمله امکان تحقیق درباره اهداف و هزینه‌های جنگ، احضار مقام‌های دولتی و اعمال محدودیت بر بودجه عملیات نظامی. با این حال، ترامپ همچنان به‌عنوان فرمانده کل نیروهای مسلح آمریکا از اختیارات گسترده‌ای برخوردار است و کنگره جدید نیز از ژانویه ۲۰۲۷ فعالیت خود را آغاز خواهد کرد.
در مقابل، ایران تلاش دارد از شرایط سیاسی جدید آمریکا برای تقویت موقعیت خود در مذاکرات استفاده کند. تهران ضمن پافشاری بر شروط هفت‌گانه خود برای پایان جنگ و بازگشایی تنگه هرمز، خواستار توقف جنگ در همه جبهه‌ها، رفع محاصره دریایی و تحریم‌های نفتی و آزادسازی دارایی‌های بلوکه‌شده است.
شکست انتخاباتی جمهوری‌خواهان به معنای پایان گزینه نظامی نیست؛ بلکه ممکن است محاسبات ترامپ درباره زمان، دامنه و هزینه سیاسی جنگ را تغییر دهد. در شرایط کنونی، نه پایان جنگ قطعی است و نه دستیابی به توافق نزدیک به نظر می‌رسد.
رسانه های چین و روسیه
روزنامه «ایزوستیا» روسیه در گزارشی با عنوان «واشنگتن در تعیین راهبرد درباره ایران با مشکل روبه‌روست؛ اختلافات داخلی افزایش می‌یابد» نوشت که شکست جمهوری‌خواهان در انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا، اختلاف‌نظرها در دولت دونالد ترامپ درباره نحوه مواجهه با ایران را تشدید کرده و کاخ سفید را با نبود راهبردی مشخص روبه‌رو ساخته است.
بر اساس این گزارش، دست‌کم سه رویکرد در دولت آمریکا درباره ایران شکل گرفته است. گروه نخست به رهبری جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور، خواهان دستیابی به توافق با تهران و مخالفت با ازسرگیری عملیات نظامی است. گروه دوم شامل جان رتکلیف، رئیس سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا (سیا)، و اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری، از تداوم محاصره دریایی و فشار اقتصادی حمایت می‌کند. گروه سوم نیز خواستار حملات نظامی جدید به ایران است. دونالد ترامپ نیز احتمال حمله مجدد به تأسیسات انرژی ایران را بررسی می‌کند.
ایزوستیا به نقل از دانیا کریلوف، پژوهشگر مؤسسه اطلاعات علمی علوم اجتماعی آکادمی علوم روسیه، احتمال کناره‌گیری پیت هگست، وزیر جنگ آمریکا، را مطرح کرد و نوشت که واشنگتن ممکن است برای انتقال مسئولیت شکست عملیات نظامی علیه ایران، به دنبال معرفی یک مقصر باشد.
این کارشناس تأکید کرد اسرائیل با دستکاری اطلاعات درصدد تشدید تنش با ایران است، اما کشورهای عربی منطقه تمایلی به ورود به جنگ جدید ندارند؛ زیرا بی‌ثباتی منطقه‌ای به اقتصاد و تجارت آنها آسیب می‌زند.
روزنامه گلوبال تایمز چین در گزارشی با عنوان «دموکرات‌ها کنترل کنگره آمریکا را به دست گرفتند؛ نارضایتی رأی‌دهندگان و جنگ ایران بر نتیجه انتخابات تأثیر گذاشت» نوشت که دموکرات‌ها در انتخابات میان‌دوره‌ای ۲۰۲۶ موفق شدند اکثریت هر دو مجلس نمایندگان و سنا را به دست آورند؛ نتیجه‌ای که به گفته کارشناسان چینی، بیش از آنکه نشان‌دهنده حمایت گسترده از برنامه‌های دموکرات‌ها باشد، بازتاب نارضایتی عمومی از عملکرد دولت دونالد ترامپ است.
این روزنامه به نقل از کارشناسان چینی نوشت تورم بالا، افزایش بدهی عمومی، مشکلات اقتصادی و ناکامی‌های سیاست خارجی، از جمله جنگ اوکراین و تشدید تنش‌ها در خاورمیانه، در شکست جمهوری‌خواهان نقش داشته‌اند. به ارزیابی آنان، رأی‌دهندگان با هدف کاهش بی‌ثباتی سیاسی و اقتصادی به دموکرات‌ها رأی داده‌اند؛ روندی که با چرخه جابه‌جایی قدرت میان دو حزب در آمریکا مطابقت دارد.
گلوبال تایمز با اشاره به اذعان ترامپ درباره تأثیر جنگ ایران بر شکست جمهوری‌خواهان، نوشت برخی تحلیلگران چینی معتقدند نتیجه انتخابات پیام روشنی از مخالفت رأی‌دهندگان آمریکایی با ادامه جنگ دارد و ممکن است به پایان زودتر آن کمک کند.
این روزنامه پیش‌بینی کرد کنترل دموکرات‌ها بر کنگره، در دو سال پایانی ریاست‌جمهوری ترامپ، تقابل کاخ سفید و کنگره را تشدید و پیشبرد سیاست خارجی آمریکا را دشوارتر کند.
نظر شما